به گزارش کلار به نقل از الف، درب شماره يک؛ ساختمان وزارت امور خارجه؛ طبقه دوم؛ دفتر عباس عراقچي. مدتي را منتظر مانديم تا تماس تلفني معاون سياسي وزير خارجه تمام شود و وارد اتاقش شويم. وقتي تماس تلفني‌اش تمام شد با همان رسم ديپلماتيک خودش به استقبال آمد. در ابتداي مصاحبه اشاره کرد که بعد از شما ديدار خارجي دارم و نمي توانم گفتگو را زياد ادامه دهم؛ با اين حال در حدود ۱ ساعت گپ و گفت ما با نفر دوم وزارت امور خارجه و عضو ارشد تيم مذاکرات هسته اي طول کشيد.

روز گفتگوي ما با عباس عراقچي دقيقاً فرداي همان روز تعرض فرقه شيرازي به سفارت ايران در لندن بود، براي همين گفتگو را از موضوع سفارت ايران در لندن شروع کرديم. ابتدا جزئياتي از وقايع تعرض به سفارت ايران را گفت و بعد هم سئوالات ما رو جواب داد. 

عراقچي در پاسخ به سئوالي مبني بر اينکه ضرورت تماس شما به عنوان معاون سياسي وزارت خارجه با سفير انگليس چه بود، با توجه به اينکه احضار سفير توسط مديرکل مربوطه انجام مي شود؟ گفت: در شب حادثه ما در شرايطي بوديم که اين افراد در بالکان سفارت حضور داشتند و هر لحظه احتمال ورود آنها به داخل سفارت وجود داشت و لذا بايد اقدام فوري انجام مي شددر آن موقع شب و لحظات بحراني فرصت احضار سفير و اعتراض وجود نداشت؛ بنابراين بلافاصله تماس هاي تلفني برقرار شده و نگراني خود را به سفير انگليس ابلاغ کرديم و اين در حالي بود که عمليات پليس هم در حال انجام بود.

وي در مورد ادامه پيگيري هاي وزارت امور خارجه ايران نيز اظهار داشت:ما پيگير تعرض به سفارت ايران در لندن هستيم تا افرادي که به سفارت ايران تعرض کردند، در دادگاه محاکمه شوند.

عراقچي در مورد موضع وزارت خارجه درباره ادامه حضور در برجام بدون حضور آمريکا نيز تصريح کرد: موضع و جمع بندي ما اين نيست که بدون حضور آمريکا و خروج يکجانبه آنها از برجام و نقض تمامي تعهدات آمريکا، برجام بتواند ادامه پيدا کند.

معاون سياسي وزير امور خارجه افزود: جمع بندي ما اين است که اگر آمريکا از برجام خارج و تحريم هاي يکجانبه آنها برگردد، حتما ما برجام را ادامه نخواهيم داد چرا که منافع ما تامين نخواهد شد. هم به دليل بازگشت تحريم هاي آمريکا و هم به دليل نقض فاحش برجام توسط آمريکا، تصور ما اين است که برجام ادامه پيدا نخواهد کرد.

وي با بيان اينکه ما «به طور کامل» نتوانسته ايم از دست آوردهاي برجام استفاده کنيم، اظهار داشت: واقعيت اين هست که وقتي آمريکا ديد نمي تواند برجام را از بين ببرد، شرايطي را ايجاد کرد که کشورهاي ديگر نگران باشند از کار کردن با ايران و بر اثر همکاري با ايران مورد جريمه هاي آمريکا قرار بگيرند و امروز به دليل اين فضاي رواني، خيلي از شرکت ها و بانک ها با ايران کار نمي کنند و اين يک واقعيتي است؛ آيا اين نقض برجام است؟ بله.

عراقچي افزود:دولت آمريکا متعهد شده که برجام را با حسن نيت و در يک فضاي سازنده اجرا کند و فضايي که اکنون وجود دارد، سازنده نيست و اينها مواردي است که ما مدعي هستيم که آمريکا نقض برجام انجام داده و حسن نيت لازم را در اين خصوص نداشته، نتيجه آن هم اين شده که خيلي از شرکت ها با ايران همکاري نمي کنند.

معاون سياسي وزير خارجه با تاکيد بر اينکه در حوزه بانکي هنوز به حالت عادي قبل از تحريم ها برنگشته ايم، گفت: اين مسئله علل متعددي هم دارد، يکي همين فضايي است که آمريکا ايجاد کرده، يکي محدوديت هايي است که FATF به دليل پولشويي اجرا کرده که بحث خود را دارد، يکي تحريم هاي اوليه آمريکا است که هنوز وجود دارد و موضوع برجام هم نبوده، و بخشي از مشکلات هم به بانک هاي داخلي خودمان باز مي گردد، با اين حال همه اين ها به اين معني نيست که در بن بست بانکي قرار داريم. گشايش هاي خوبي انجام شده، تعاملات مالي زيادي انجام شده يا در حال انجام است، کارگزاري هاي زيادي پس از برجام با صدها بانک خارجي ايجاد شده است و .... ضمنا همه شعب بانک هاي ايراني در خارج از کشور در حال کار کردن هستند. به طور خاص هم نفت ما فروش مي رود و هم پول آن باز مي گردد.

وي با بيان اينکه شرکت ها و بانک ها بعضا از ترس اينکه مورد جريمه آمريکا قرار گيرند با ايران وارد تعامل نمي شوند، اظهار داشت: بنابراين انتظاري هم نبوده که بعد از برجام، آمريکا دشمني خود را با ايران کنار بگذارد و مثلا همکاري هاي اقتصادي ما با آمريکا شکل بگيرد و يا گسترش پيدا کند.

عضو ارشد تيم مذاکره کننده هسته اي در پاسخ به سئوالي مبني بر اينکه برخي از کارشناسان اينطور گفتند که يکي از علل اعتراضات دي ماه، تامين نشدن توقعاتي بود که مردم از برجام داشتند و يا به عبارتي شکسته شدن تصور برجام در ذهن مردم، تحليل شما از اين موضوع چيست؟ گفت: من متخصص مسائل داخلي نيستم، بحث هاي اجتماعي داخلي را هم نمي توانم تحليل کنم و اينکه ريشه اين آشوب ها چه بود و غيره در حوزه صلاحيت بنده نيست و ورود نمي کنم. ولي نکته اي که مشهود است و درست هم هست اين است که انتظارات اقتصادي مردم پس از برجام برآورده نشده است.

معاون سياسي وزير خارجه همچنين در مورد اخبار مربوط به مذاکره کره شمالي و آمريکا نيز گفت: از يک طرف شاهد تلاش‌هاي کره شمالي براي دستيابي به سلاح‌هاي هسته‌اي هستيم و موضع اصولي جمهوري اسلامي ايران هم مخالفت با اشاعه سلاح‌هاي هسته‌اي در تمام جهان است؛ ما اين قبيل سلاح‌ها را ضد بشري و ضد اسلامي مي‌دانيم و ما از هر اقدامي که جهت خلع سلاح‌هاي کشتار جمعي و هسته‌اي باشد، استقبال مي‌کنيم اما اينکه کره شمالي مصلحت خود را در اين برهه از زمان چگونه تشخيص مي‌دهد، بايد منتظر بمانيم؛ چرا که هر کشوري زماني که احساس مي‌کند به توانمندي رسيده است، با اعتماد به نفس وارد مذاکره مي‌شود و احتمالاً کره شمالي هم به اين نتيجه رسيده است اما اينکه آيا رفتارش درست است يا اشتباه، اين ديگر به تصميمات رهبران آن کشور بستگي دارد و بايد منتظر نتايج اتفاقات آينده باشيم.

عراقچي همچنين در مورد گفتگوهاي سياسي وزارت خارجه در مورد مسائل منطقه نيز اظهار داشت: بايد تفاوت قائل شويم بين «گفتگو» و «مذاکره»، چراکه «گفتگو» به معني رايزني سياسي و «مذاکره» به معناي به تفاهم رسيدن با کشوري ديگر يا با جمعي از کشورها است.

وي در پاسخ به سئوالي مبني بر اينکه در مورد بحث هاي موشکي در منطقه در گفتگوهاي سياسي مورد بحث قرار گرفته است؟ تصريح کرد: ما در بحث موشکي با هيچ کس مذاکره اي نکرده و نمي کنيم ؛ چرا که بحث امنيت ملي است، در عين حال ما در هيچ صحنه‌اي خجالت نمي‌کشيم که مواضع خودمان را بيان کرده و از موشک‌ها و برنامه موشکي خود دفاع کنيم. ما در خصوص برنامه موشکي و آينده صنعت موشکي کشور، نه از کسي اجازه گرفته‌ايم، نه اين کار را در آينده خواهيم داشت و نه مذاکره و مصالحه‌اي داشته‌ايم.

معاون سياسي وزير خارجه در مورد سفر «لودريان» به ايران به برخي از جزئيات گفتگوهاي مقامات ايراني اشاره کرد و اظهار داشت: در بحث برجام اتفاق‌نظري را با طرف فرانسوي داشتيم، مبني بر اينکه برجام قابل مذاکره مجدد نيست و بايد به صورت کامل اجرا شود.

وي همچنين در مورد جزئيات گفتگوهاي ظريف و رئيس جمهور با وزير امور خارجه فرانسه گفت: در ديدار وزير خارجه فرانسه با جناب آقايان ظريف و در ديدار با رئيس جمهور همگي مواضع ما را در خصوص مسئله موشکي و غيرقابل مذاکره بودن اين مسئله به طرف فرانسوي بيان کردند.

مشروح گفتگوي خبرگزاري مهر با عباس عراقچي، معاون سياسي وزير امور خارجه را در زير مي خوانيد:

جزئيات وقايع سفارت ايران در انگليس به چه صورتي بود که باعث شد شما به عنوان معاون سياسي وزير امور خارجه ورود کنيد و شخصاً با سفير انگليس در ايران تماس بگيريد؟

عراقچي: تصور مي‌کنم در خصوص اتفاق تعرض به سفارت ايران در انگليس موضوع پنهاني نمانده است و همه جزئيات بلافاصله اطلاع رساني شد. يک عده اي با استفاده از نردبان وارد بالکان سفارت شدند و به پرچم ما اهانت کردند و شروع به تبليغات کردند. سفارت ما فورا با پليس تماس مي گيرد و پليس نيز بلافاصله در صحنه حاضر مي شود. اگرچه به اعتقاد ما در برخورد با اخلالگران تعلل صورت گرفته است

تلاش پليس اين بوده که بدون درگيري و از طريق صحبت اين ماجرا تمام شود و به همين دليل حدود سه ساعتي اين ماجرا به طول کشيده است که به نظر ما کاملاً غير ضروري بوده و بعد از آن پليس با استفاده از نردبان هاي متحرک به بالکان ورود پيدا مي کند و افراد را دستگير مي کند. البته در حفاظت از سفارت، سفير و کارمندان، پليس اقدامات خود را انجام مي دهد و پوشش لازم برقرار مي شود اما آنچه که از نظر ما محل اعتراض است اين است که پليس اولا در جلوگيري از اين حادثه، و ثانيا در خاتمه سريع آن تعلل داشته است.

ما همان شب مراتب اعتراض خود را به سفير انگليس در تهران منتقل کرديم و بر حفظ جان ديپلمات هاي خود و همينطور براي دستگيري اخلال گران تاکيد کرده و هشدار داديم. ما پيگير تعرض به سفارت ايران در لندن هستيم تا افرادي که به سفارت ايران تعرض کردند، در دادگاه محاکمه شوند.

روز پس از حادثه، سفير انگليس توسط مديرکل اروپا وزارت امور خارجه احضار شد و در آن ديدار مجدداً مراتب اعتراض ايران به آنها ابلاغ و بار ديگر تاکيد شد که تامين امنيت سفارت جزو مسئوليت‌هاي دولت ميزبان است. همچنين به آنها گفتيم که تدابير لازم براي آينده را بايد در نظر بگيرند.

ضرورت تماس شما به عنوان معاون سياسي وزارت خارجه با سفير انگليس چه بود؟ با توجه به اينکه احضار سفير توسط مديرکل مربوطه انجام مي شود...

عراقچي: در شب حادثه ما در شرايطي بوديم که اين افراد در بالکان سفارت حضور داشتند و هر لحظه احتمال ورود آنها به داخل سفارت وجود داشت و لذا بايد اقدام فوري انجام مي شد.

در آن موقع شب و لحظات بحراني فرصت احضار سفير و اعتراض وجود نداشت؛ بنابراين بلافاصله تماس هاي تلفني برقرار شده و نگراني خود را به سفير انگليس ابلاغ کرديم و اين در حالي بود که عمليات پليس هم در حال انجام بود.

اطلاع رساني هم خوب انجام شد، سفير ما هم از طريق توئيت هاي مختلف اطلاع رساني کردند. خوشبختانه هم سفير و هم ديگر کارکنان سفارت در داخل سفارت بودند و با پليس هم هماهنگي هاي لازم را انجام دادند و نهايت ماجرا خاتمه پيدا کرد ولي پيگيري هاي ما ادامه خواهد داشت؛ هم براي اينکه چرا پليس نتوانسته از وقوع چنين موضوعي جلوگيري کند و هم براي اينکه چرا ماجرايي را که از نظر ما مي توانست ده دقيقه اي جمع شود را سه ساعته خاتمه داد.

آيا پيگيري هاي وزارت خارجه منتهي به اين موارد مي شود يا در سطحي بالاتر توسط آقاي ظريف با همتاي انگليسي خود نيز مطرح مي شود؟

عراقچي: همه اقدامات لازم انجام شده است و اقدامات بيشتري نيز در جريان است. احضار سفير هم انجام شد. ضمنا در همان اولين تماس هايي که با مقامات وزارت خارجه انگليس داشتيم، رسما از طرف دولت انگليس از ما عذر خواهي کردند، سفير انگليس هم در جلسه اي که احضار شده بود مجدداً عذر خواهي کرد.

چه مسائلي در مکالمه تلفني شما با سفير انگليس در شب حادثه مطرح شد؟

عراقچي: اينکه پليس بايد حتما وارد عمل شود و اين چهار نفر را دستگير کند، پليس بايد پوشش امنيتي را براي سفارت و کارمندان ما قائل شود، ما مسئوليت مستقيم جان سفير و ديپلمات هاي خود را متوجه پليس مي دانيم، اينکه بايد عذر خواهي شود، اينکه بايد موضوع پيگيري شود و افرادي که اين اقدام را انجام دادند مجازات شوند و همه اين موارد در شب حادثه مطرح شد و اثر آن را هم بلافاصله شاهد بوديم.

با توجه به اينکه برخي اظهارات مبني بر اينکه برجام را با طرف هاي اروپايي اجرايي کنيم مطرح مي شود، آيا در صورتي که اين اقدام صورت گيرد، اساساً تامين کننده منافع کشور است و اهداف برجام محقق مي شود؟ بالاخره تيم مذاکره کننده هسته اي بيشترين جلسات را با طرف هاي آمريکايي داشتند که نشان مي دهد طرف آمريکايي را در تحقق اهداف برجام منشا تاثير جدي تر مي دانند؟

عراقچي: در اين رابطه بحث هايي شده و برخي هم نظرات موافق و مخالف خود را مطرح کردند که آيا مي توان بدون حضور آمريکا برجام را ادامه داد يا خير. موضع و جمع بندي ما اين نيست که بدون حضور آمريکا و خروج يکجانبه آنها از برجام و نقض تمامي تعهدات آمريکا، برجام بتواند ادامه پيدا کند.

البته موضع ما پيش از اين صراحتا گفته شده است و آن اينکه ما تا زماني به برجام متعهد هستيم که منافع ما تامين مي شود. با اروپا، با آمريکا و يا بدون حضور آنها، صرفا تا زماني که منافع ما در برجام تامين شود در آن توافقنامه خواهيم ماند.

جمع بندي ما اين است که اگر آمريکا از برجام خارج و تحريم هاي يکجانبه آنها برگردد، حتما ما برجام را ادامه نخواهيم داد چرا که منافع ما تامين نخواهد شد. هم به دليل بازگشت تحريم هاي آمريکا و هم به دليل نقض فاحش برجام توسط آمريکا، تصور ما اين است که برجام ادامه پيدا نخواهد کرد.

يکي از شروط رهبر معظم انقلاب در موضوع برجام دريافت تعهد کتبي از رئيس جمهور آمريکا براي برداشته شدن تحريم ها بود، چرا تيم مذاکره کننده اين شرط از شروط رهبر معظم انقلاب را ناديده گرفت؟ اگر اين شرط عملي شد شرايط برجام در حال حاضر بهتر نبود؟

عراقچي: آن چيزي که جزو شروط رهبر معظم انقلاب بود اين بود که لغو تحريم هاي آمريکا و آن تحريم هايي که در کنگره بايد اسقاط شود، اين ها بايد کتبا توسط دولت آمريکا اعلام شود و اين کار صورت گرفت. فرمان هاي اجرايي جديد رئيس جمهور آمريکا که صادر شدند و دستورهاي وي به وزراي خارجه و خزانه داري آمريکا براي اسقاط تحريم هاي کنگره و دستورات ديگري که براي لغو تحريم ها يا اسقاط آنها داد، همه مکتوب انجام شد و در روزنامه رسمي دولت آمريکا هم ثبت شد و به چاپ رسيد

بايد دانست اين ها جزو شروطي بود که اگر اجرايي نمي شد اجازه اجراي برجام داده نمي شد. اين ها انجام شد و به هيات نظارت بر اجراي برجام و مقام معظم رهبري ارائه شد و بعد از آن ما اجازه اجراي برجام را پيدا کرديم؛ بنابراين همه اين ها به موقع خودش و به صورت کتبي انجام شده است

برخي از دوستان در دستورات کتبي که رئيس جمهور آمريکا داد تشکيک کردند که آيا شامل فلان بند و قانون هم مي شود يا نه، که در آن زمان آقاي کري نامه اي نوشت و تاکيد کرد که اين دستورات شامل اجرايي شدن آن موارد هم خواهد شد و در روز اجرايي شدن خيالتان راحت باشد که اين موارد هم به اصطلاح اسقاط خواهند شد، در روز اجرايي شدن هم اين مساله صورت گرفت

ما در دو جا داريم که آقاي کري نامه داده و امضا کرده است، جاي دوم در مورد قانون ويزا بود که خاطرتان بايد باشد و شرح آن مفصل است، وي در نامه اي که براي ما نوشت گفته بود که اين قانون ويزا را براي کساني که وارد همکاري اقتصادي با ايران شوند اجرايي نخواهند کرد که اين نيز صورت گرفت

بنابراين شرط مقام معظم رهبري مبني بر تضمين کتبي تعهدات آمريکا براي لغو و اسقاط تحريم ها در روز اجرايي شدن برجام، الحمدلله انجام شد و در روزنامه رسمي دولت آمريکا هم ثبت شده و مکتوب است.

آينده برجام را با توجه به اينکه ترامپ براي خروج از برجام ضرب الاجل تعيين کرده و چندين مرتبه تاکنون تهديد به عدم امضاي ادامه تعليق تحريم ها کرده است، چطور ارزيابي مي کنيد؟

عراقچي: ابتدا يک نکته اي را توضيح بدهم، در برجام تضمين اجرا با خود کشورهاي مشارکت کننده در برجام است، يعني هر يک از کشورهاي عضو برجام مي توانند هر لحظه که بخواهند از آن خارج شوند، اين موضوع شامل جمهوري اسلامي ايران هم مي شود. ما هر لحظه اراده کنيم بر اساس حق حاکميتي خود اين کار را انجام مي دهيم و هر کشور ديگر هم همينطور است.

به ياد داريد که در اسفند ۹۳، چند ماه قبل از به سرانجام رسيدن توافق هسته اي و با روشن شدن چشم اندازهاي برجام، ۴۷ سناتور جمهوري خواه آمريکا نامه اي سرگشاده خطاب به رهبران ايران نوشتند و گفتند که رئيس جمهور آينده آمريکا مي تواند با گردش يک قلم برجام را از بين ببرد. واقعيت اين است که بله آقاي ترامپ الان با يک امضا مي تواند برجام را از بين ببرد. حتي با عدم امضا هم اين کار را مي تواند انجام دهد، يعني با عدم تمديد اسقاطيه ها تحريم هاي آمريکا باز مي گردد و برجام از بين مي رود اما توجه داشته باشيم که الان يک سال و دو ماه است که آقاي ترامپ مي خواهد آن به اصطلاح گردش قلم (امضا) را انجام دهد ولي نتوانسته و اين به دليل استحکام برجام است.

بنابراين تضمين اجراي برجام خود ما هستيم و اينکه شرايطي را بوجود آوريم که هيچ رئيس جمهوري در آمريکا جرات خارج شدن از برجام را پيدا نکند و از هزينه هاي خارج شدن نگران باشد.

اين شرايط در يک سال و دو ماه گذشته برقرار بود، ترامپ قصد داشته به شعار انتخاباتي خود براي پاره کردن برجام عمل کند ولي هنوز موفق به اين کار نشده است. چند دليل دارد، يکي استحکام داخلي برجام است، اينکه برجام مصوبه شوراي امنيت است و قطعنامه پشت سر آن است، يعني اگر آقاي ترامپ بخواهد برجام را نقض کند و يا به گفته خودش آن را پاره يا اصلاح کند، بايد يک قطعنامه شوراي امنيت را به عنوان يک عضو دائم شواري امنيت سازمان ملل پاره کند.

به لحاظ خارجي هم برجام مورد تاييد روسيه و چين، اروپايي ها و کل جامعه بين الملل است و شما کسي را جز رژيم صهيونيستي و عربستان نمي بينيد که خواهان از بين رفتن برجام باشد. مجموعه اين شرايط باعث شده که تا کنون برجام مستحکم باقي بماند، اما اينکه در سه يا چهار ماه آينده برجام چه شرايطي را پيدا خواهد کرد، اين يک موضوع ديگري است.

اينکه ترامپ بالاخره تصميم بگيرد همه هزينه هاي خروج از برجام را به دوش بکشد و آنها را تحمل کند بحث ديگري است ولي برجام در داخل خودش از استحکامي برخوردار است که تا کنون توانسته در برابر رئيس جمهور آمريکا که قول داده از آن خارج شود، ايستادگي کند.

درست است که گردش قلم آقاي ترامپ را نداشتيم ولي هنوز به قول آقاي سيف و ديگران مراودات بانکي ما ايراد دارد و در عمل «تقريبا هيچ» دستاوردي از برجام عايد ما نشده است؛ با توجه به اين شرايط مي توان آينده را براي برجام متصور بود؟

عراقچي: اتفاقا در عمل خيلي اتفاقات افتاده است که نمي شود آنها را انکار کرد. مثلا اين که ايران در حال فروش نفت خودش هست.

خيلي از موضوعات اصلي در گرو امضاي آمريکا است. به عنوان مثال همين موضوعات بانکي که در دست آمريکاست و تا الان هم هيچ اتفاقي نيفتاده است و بايد اينگونه گفت که بيشتر منافع ما در حوزه اروپا اتفاق افتاده است. با اين شرايط هم باز شما معتقد هستيد ميتوان آينده اي را براي برجام متصور بود؟

عراقچي: فرقي نمي کند، آيا برجام منافعي براي ايران داشته يا نه؟ مسلماً داشته و اگر هيچ منافعي نمي داشت چه دليلي بود که در اين توافق بمانيم؟

بله اين درست است که ما «به طور کامل» نتوانسته ايم از دست آوردهاي برجام استفاده کنيم، اين «به طور کامل» را دوستان معمولا جا مي اندازند؛ واقعيت اين هست که وقتي آمريکا ديد نمي تواند برجام را از بين ببرد، شرايطي را ايجاد کرد که کشورهاي ديگر نگران باشند از کار کردن با ايران و بر اثر همکاري با ايران مورد جريمه هاي آمريکا قرار بگيرند و امروز به دليل اين فضاي رواني، خيلي از شرکت ها و بانک ها با ايران کار نمي کنند و اين يک واقعيتي است.

آيا اين نقض برجام است؟ بله. دولت آمريکا متعهد شده که برجام را با حسن نيت و در يک فضاي سازنده اجرا کند و فضايي که اکنون وجود دارد، سازنده نيست و اينها مواردي است که ما مدعي هستيم که آمريکا نقض برجام انجام داده و حسن نيت لازم را در اين خصوص نداشته، نتيجه آن هم اين شده که خيلي از شرکت ها با ايران همکاري نمي کنند.

اينها خلاف برجام است و باعث شده منافع ما از برجام کم شود، ما «به صورت کامل» تعهدات خود را در برجام انجام داديم و توقع داريم که «به صورت کامل» منافع ناشي از رفع تحريم ها اتفاق بيفتد. اما اين بدان معني نيست که هيچ گشايشي نبوده باشد که اگر نبود دليلي نداشت در برجام باقي بمانيم. فروش نفت ما به حالت عادي بازگشته، صادرات نفت و پتروشيمي ما به حالت عادي بازگشته، نفت کش ها و کشتي هاي ما که به دليل نبودن بيمه قفل شده بودند امروز دوباره به راه افتاده اند و قس عليهذا.

به عنوان نمونه کشتي سانچي که غرق شد، و بسيار جاي تاسف دارد که ۳۰ نفر از هموطنانمان در آن حادثه جان باختند، نشان داد که برجام در خصوص بيمه کشتي ها و نفت کش ها به خوبي کار مي کند، چرا که اين کشتي و بدنه آن؛ محصول آن و هر خسارتي که مي توانست در قالب آلودگي به دريا بزند بيمه بود. يعني سه بيمه عمده بين المللي را شامل بود وگرنه بيش از صدها ميليون دلار بايد براي آن کشتي مي پرداختيم.

در حوزه بانکي هنوز به حالت عادي قبل از تحريم ها برنگشته ايم اما اين علل متعددي هم دارد، يکي همين فضايي است که آمريکا ايجاد کرده، يکي محدوديت هايي است که FATF به دليل پولشويي اجرا کرده که بحث خود را دارد، يکي تحريم هاي اوليه آمريکا است که هنوز وجود دارد و موضوع برجام هم نبوده، و بخشي از مشکلات هم به بانک هاي داخلي خودمان باز مي گردد، با اين حال همه اين ها به اين معني نيست که در بن بست بانکي قرار داريم. گشايش هاي خوبي انجام شده، تعاملات مالي زيادي انجام شده يا در حال انجام است، کارگزاري هاي زيادي پس از برجام با صدها بانک خارجي ايجاد شده است و .... ضمنا همه شعب بانک هاي ايراني در خارج از کشور در حال کار کردن هستند. به طور خاص هم نفت ما فروش مي رود و هم پول آن باز مي گردد.

مهم است توجه کنيم که در شرايط فعلي اقتصادي که مشکلات متعددي هم داريم، تصور اينکه ممکن است ما نفت هم نتوانيم بفروشيم و برجام هم نباشد و نفت ما دوباره به صفر برسد، تصور آساني براي دولت و مجموعه نظام نيست. ما از برجام منافع بسياري برديم، ولي منافع «کامل» نبرديم و همانطور که به برجام کامل متعهد هستيم انتظار داريم به صورت کامل هم از منافع آن بهره مند شويم. 

همانطور که بارها گفتيد اگر نقض برجام صورت بگيرد ايران از برجام خارج خواهد مي شود و الان هم به برخي از نقض برجام توسط امريکا اشاره کرديد؛ وزارت خارجه چه زماني به اين نتيجه مي رسد که با توجه به بدعهدي هاي مداوم و متعدد آمريکا از برجام خارج شود؟ در واقع حد اينکه بالاخره وزارت خارجه به اين تصميم مي رسد که بايد به دليل نقض عهد طرف مقابل از برجام خارج شود، چه زماني است؟

عراقچي: ما تا زماني که منافع کشور از برجام تامين شود، دليلي ندارد از آن خارج شويم و واقعيت اين است که منافع و گشايش هاي بسياري تاکنون از برجام عايد کشور شده است. اين منافع البته کامل نبوده و در خيلي از حوزه ها آمريکا با ايجاد فضا عليه ما، از دست يابي کامل ما به منافع برجام جلوگيري کرده است. انتظار ديگري هم نداشتيم. ما از ابتداي انقلاب اسلامي با سلطه آمريکا در تقابل هستيم. تحريم هاي اوليه آمريکا بعد از انقلاب و بعد ازحادثه گروگان گيري و بعد از اينطور مسائل به وجود آمده است. تحريم هاي اوليه مي گويد هيچ فرد آمريکايي حق ندارد با ايران وارد تعامل و همکاري شود. به همين دليل ما سيستم دلار را نمي توانيم استفاده کنيم. در مذاکرات هم ما اين ها را مي دانستيم و به اين مسائل ورود نکرديم؛ چرا که حل اين مسائل منوط به حل مسائل دو جانبه بود که نه اجازه آن را داشتيم و نه مصلحت بود.

تحريم هاي ثانويه آمريکا که مربوط به حوزه هسته اي مي شد، تحريم هايي بود که مي گفت ديگران با ايران کار نکنند و الان اين ها همه برداشته شده و همانطور که شاهد هستيد، منعي بر کار کردن با ايران نيست، مگر اينکه شرکت ها و بانک ها بعضا از ترس اينکه مورد جريمه آمريکا قرار گيرند با ايران وارد تعامل نمي شوند. بنابراين انتظاري هم نبوده که بعد از برجام، آمريکا دشمني خود را با ايران کنار بگذارد و مثلا همکاري هاي اقتصادي ما با آمريکا شکل بگيرد و يا گسترش پيدا کند.

بحث جدي که مطرح شده بود اخيراً اينکه، برخي از کارشناسان اينطور گفتند که يکي از علل اعتراضات دي ماه، تامين نشدن توقعاتي بود که مردم از برجام داشتند و يا به عبارتي شکسته شدن تصور برجام در ذهن مردم، تحليل شما از اين موضوع چيست؟ و آيا توانستيم آن فضايي را که معيشت زندگي مردم را به برجام گره زده بود را محقق کنيم؟

عراقچي: من متخصص مسائل داخلي نيستم، بحث هاي اجتماعي داخلي را هم نمي توانم تحليل کنم و اينکه ريشه اين آشوب ها چه بود و غيره در حوزه صلاحيت بنده نيست و ورود نمي کنم. ولي نکته اي که مشهود است و درست هم هست اين است که انتظارات اقتصادي مردم پس از برجام برآورده نشده است.

اينکه تا چه حد انتظارت مردم از برجام واقعي و درست بوده يا نبوده هم مساله ديگري است. انتظارت خيلي ها از برجام بالاتر از حد معقول آن بود و متاسفانه همه، اعم از موافقين و مخالفين برجام، در بالابردن بي دليل اين انتظارات نقش داشته اند.

بايد توجه داشته باشيم که برجام قرار بود يکسري موانع را از سر راه ما بردارد و امروز هم شما هيچ تحريم و يا مانع هسته‌اي نمي‌بينيد که قرار بوده برجام آن را بردارد و برنداشته باشد.

اين موانع که برداشته شده، مانند آن است که موانع حرکت ماشين ها در يک مسير جاده‌اي را برداشته باشيم و ماشين بتواند عبور کند. اما اينکه آن ماشين چه ميزان توان داشته باشد، بنزين دارد يا ندارد، موتور آن منظم کار مي‌کند يا نه و يا اينکه در مسير درست حرکت مي‌کند يا خير، اينها ديگر به برجام ارتباطي ندارد.

از طرف ديگر اين را هم بايد توجه کنيم که متاسفانه برخي با برخوردي که نسبت به برجام داشتند، اميد و اعتماد به نفس را از مردم گرفتند؛ اين اتهام که مرتبا بگوييم آمريکا سرِ ما کلاه گذاشته و برخي از روزنامه‌هاي ما هم علاقه دارند هر روز اين موضوع را تيتر ‌کنند، متوجه همه سيستم است.

من نمي‌دانم چطور شده است که برخي هر چه را که خانم شرمن و آقاي کري بگويند قبول مي‌کنند و بلافاصله از حرف هاي آنها استفاده مي کنند تا به مردم القاء کنند که ديديد سرتان را کلاه گذاشتند. حالا اينکه مردم با اين تصوراتي که برايشان ساخته مي‌شود، چطور فکر مي‌کنند، چه آينده‌اي را براي خود در نظر مي‌گيرند و چه سطحي از اعتماد نسبت به کل نظام پيدا مي‌کنند؛ اينها را ديگر توجه نمي کنند. اينکه به مردم مرتبا به درست يا غلط القاء شود که در برجام موفق نشده‌ايم، چه احساسي در مردم ايجاد مي کنند را بايد توجه کرد.

با توجه به وقت محدودي که شما داريد، از موضوع برجام خارج شويم. بعد از انتشار خبر مذاکره کره شمالي و آمريکا، شوک جدي اي به رسانه هاي دنيا وارد شد. به نظر شما سرنوشت ليبي در انتظار کره شمالي است؟

عراقچي: اين يک بحث مفصلي است، از يک طرف شاهد تلاش‌هاي کره شمالي براي دستيابي به سلاح‌هاي هسته‌اي هستيم و موضع اصولي جمهوري اسلامي ايران هم مخالفت با اشاعه سلاح‌هاي هسته‌اي در تمام جهان است؛ ما اين قبيل سلاح‌ها را ضد بشري و ضد اسلامي مي‌دانيم، همانطور که فتواي صريح رهبر معظم انقلاب اسلامي هم در اين خصوص وجود دارد.

ما از هر اقدامي که جهت خلع سلاح‌هاي کشتار جمعي و هسته‌اي باشد، استقبال مي‌کنيم اما اينکه کره شمالي مصلحت خود را در اين برهه از زمان چگونه تشخيص مي‌دهد، بايد منتظر بمانيم؛ چرا که هر کشوري زماني که احساس مي‌کند به توانمندي رسيده است، با اعتماد به نفس وارد مذاکره مي‌شود و احتمالاً کره شمالي هم به اين نتيجه رسيده است اما اينکه آيا رفتارش درست است يا اشتباه، اين ديگر به تصميمات رهبران آن کشور بستگي دارد و بايد منتظر نتايج اتفاقات آينده باشيم.

با توجه به سابقه جنابعالي و حضور شما در مذاکرات هسته اي و ديگر عرصه هاي بين المللي، به خصوص مذاکرات با طرف هاي آمريکايي، چه پيشنهادي براي مذاکره با آمريکا به رهبر کره شمالي داريد؟

عراقچي: هنوز هيچ مطلبي به قطعيت نرسيده است؛ بايد جلوتر برويم تا صحنه روشن‌تر شود و آن زمان حتماً قضاوت بهتري خواهيم داشت.

بالاخره با در نظر گرفتن اينکه مذاکره بين رهبر کره شمالي و رئيس جمهور آمريکا صورت گيرد، شما چه پيشنهادي داريد؟

عراقچي: بگذاريد در زمان خودش در مورد آن صحبت کنيم...

آقاي عراقچي تاکنون موضع وزارت خارجه در رابطه با مسائل موشکي «گفتگوي سياسي» بوده و در مورد موضوعات موشکي نيز بارها گفته ايد که هيچگونه مذاکره اي را نخواهيد داشت. با توجه به اينکه موضوعات منطقه اي را نمي توان بدون مباحث موشکي در نظر گرفت، آيا مي توان گفت که در گفتگوهاي سياسي در مورد منطقه در مورد مسائل موشکي گفتگويي صورت نمي گيرد؟ آيا شما قائل به عدم تفکيک موضوعي که گفته شد، هستيد؟

عراقچي: موضع ما کاملاً روشن است و مقام معظم رهبري هم اخيراً اين مورد را مجدداً بيان کردند. ما در خصوص مسائل موشکي مطلقاً هيچ‌گونه مذاکره‌اي را نخواهيم داشت و با هيچ‌کس در اين رابطه مذاکره‌اي نداشته ايم و نخواهيم کرد. البته بايد تفاوت قائل شويم بين «گفتگو» و «مذاکره»، چراکه «گفتگو» به معني رايزني سياسي و «مذاکره» به معناي به تفاهم رسيدن با کشوري ديگر يا با جمعي از کشورها است، که ما اين مورد را با هيچ کشوري در خصوص مسائل موشکي نداريم.

اما اينکه وزارت خارجه در خصوص مسائل مختلف با کشورها گفتگو و رايزني داشته باشد، اين وظيفه وزارت امور خارجه است و اگر قرار بر عدم گفتگوي ما با کشورها باشد که ديگر نيازي به اين وزارتخانه نيست و بايد تعطيل شود. کار وزارت خارجه گفتگو، رايزني، تبيين مواضع، اطلاع از مواضع ديگران و همچنين گفتگو با کشورهايي که به جهت رايزني به ايران مي‌آيند، است.

لزوماً رايزني‌هاي سياسي هم منجر به مذاکرات سياسي نمي‌شود و براي همين بايد اين تفاوت را ميان گفتگو و مذاکره قائل شويم.

در همين گفتگوهاي سياسي هم در مورد موضوعات موشکي بحث نمي شود؟

عراقچي: ما در اين حوزه ها به خصوص حوزه موشکي که مربوط به امنيت ملي ما مي شود هيچ گونه مذاکره اي نداريم، ولي اينکه ما در رايزني‌هايي که داريم ابراز نگراني کنيم از اينکه چرا منطقه ما را به انبار باروت تبديل کرده‌ايد و يا اينکه چرا در سال گذشته ۱۱۶ ميليارد دلار اسلحه به همسايگان ما فروختيد؛ اين ها بيان انتقادات نسبت به مواضع و عملکرد آنها است. همچنين مواضع خود را مبني بر اينکه جمهوري اسلامي ايران حق خودش مي‌داند که توانمندي‌هاي دفاعي خود را گسترش دهد بيان مي کنيم.

در مورد بحث هاي موشکي در منطقه در گفتگوهاي سياسي مورد بحث قرار گرفته است؟

عراقچي: ما در بحث موشکي با هيچ کس مذاکره اي نکرده و نمي کنيم؛ چرا که بحث امنيت ملي است، در عين حال ما در هيچ صحنه‌اي خجالت نمي‌کشيم که مواضع خودمان را بيان کرده و از موشک‌ها و برنامه موشکي خود دفاع کنيم. ما در خصوص برنامه موشکي و آينده صنعت موشکي کشور، نه از کسي اجازه گرفته‌ايم، نه اين کار را در آينده خواهيم داشت و نه مذاکره و مصالحه‌اي داشته‌ايم.

بحث ها در رابطه با سفر وزير امور خارجه فرانسه به ايران زياد است. شما به عنوان معاون سياسي وزير امور خارجه جزئياتي از سفر لودريان به ايران را بفرماييد؟ چه مباحثي در ديدارها مطرح شد؟

 عراقچي: مواضع ما کاملاً روشن بود. در بحث برجام اتفاق‌نظري را با طرف فرانسوي داشتيم، مبني بر اينکه برجام قابل مذاکره مجدد نيست و بايد به صورت کامل اجرا شود.

طرف فرانسوي علاقمند است که در خصوص مسائل منطقه‌اي با ما گفتگوهاي بيشتري را داشته باشد و ما هم مواضع خود را به آنها بيان کرديم. در خصوص مسائل موشکي هم هيچ‌ مذاکره‌اي بين ما صورت نمي‌گيرد، اما مواضع خود را به آنها در اين خصوص بيان کرده‌ايم.

در ديدار وزير خارجه فرانسه با جناب آقايان ظريف و شمخاني، و نيز در ديدار با رئيس جمهور مي‌بينيد که همگي مواضع ما را در خصوص مسئله موشکي و غيرقابل مذاکره بودن اين مسئله به طرف فرانسوي بيان کردند.

سياست خارجي ما به واقع سياست شفافي است و هر حرکتي که انجام مي‌شود، اخبارش وجود دارد و به اندازه کافي هم در رسانه‌ها مورد بحث و تحليل قرار مي‌گيرد و فکر نمي‌کنم هيچ موضوع ديگري به اندازه موضوع سياست خارجي مورد علاقه رسانه‌ها و مردم باشد. البته ما هم از اين موضوع استقبال مي‌کنيم، چرا که سياست ما در وزارت خارجه، شفاف‌سازي است.

وزير خارجه فرانسه وقتي به کشورش برگشت گفت به ايران فشار مي آوريم تا برنامه موشکي خود را محدود کند. آيا اين مباحث در گفتگوهاي شما مطرح شده بود؟

عراقچي: به هر حال ممکن است آنها اميال و آرزوهاي زيادي را داشته باشند ولي به آرزوهاي خود نخواهند رسيد.

انتهاي پيام/540 ک